Skóra zaczerwienia się, pojawiają się srebrzyste łuski, nasila się swędzenie i potrzeba drapania się, podobnie jak poczucie wstydu – dla około miliona polskich osób cierpiących na łuszczycę jest to codzienność. Medycyna konwencjonalna często osiąga tu swoje granice, dlatego coraz więcej osób cierpiących na łuszczycę szuka alternatywnych rozwiązań.

Metody alternatywne coraz częściej skupiają się na jelitach. Ale które z tych produktów są rzeczywiście warte swojej ceny? Połączyliśmy siły z ekspertami i przeanalizowaliśmy tło tego zjawiska. Łuszczyca – dla wielu osób termin początkowo nieznany. Jednak za tą medyczną nazwą kryje się przewlekła choroba zapalna skóry, którą niestety wiele osób zna aż za dobrze.

Objawia się ona przede wszystkim lekko uniesionymi czerwonymi plamami na skórze, pokrytymi srebrzystymi łuskami, od których choroba zawdzięcza swoją nazwę. Te tak zwane plamy często pojawiają się na łokciach, kolanach, skórze głowy i za uszami. W około połowie przypadków łuszczycy zmiany pojawiają się również na paznokciach palców rąk i stóp. U około 20 procent pacjentów rozwija się nawet tzw. łuszczycowe zapalenie stawów, w którym dodatkowo zapalenie dotyka ścięgna i stawy.

Oprócz dobrze znanych problemów – ciągłego swędzenia, częściowo otwartych, bolesnych obszarów skóry i problemów ze stawami – na dalszy plan schodzi często inny problem: znaczne obciążenie psychiczne, które powodują zmiany skórne, czasami postrzegane jako odrażające.

Wiele osób wstydzi się widocznych plam, czuje się mniej atrakcyjna i martwi się reakcjami innych ludzi. W niektórych przypadkach prowadzi to nawet do tego, że osoby dotknięte chorobą coraz bardziej się wycofują i izolują. Fakt, że osoby cierpiące na łuszczycę częściej niż przeciętnie cierpią na depresję, nie jest w tym kontekście zaskakujący.

Powstaje jednak pytanie: co i w jaki sposób powoduje łuszczycę?

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną. U jej podstaw leży nadmierna reakcja układu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje własne komórki skóry jako zagrożenie i atakuje je. Prowadzi to do procesów zapalnych w skórze, które z kolei powodują szybszą produkcję nowych komórek skóry.

W zasadzie jest to dobra taktyka, ponieważ proces ten zapewnia szybsze gojenie się ran. Jednak w przypadku łuszczycy powoduje to nie tylko szczególnie szybkie tworzenie się nowych komórek skóry, ale także skrócenie ich „żywotności”.

Podczas gdy normalna, zdrowa komórka skóry przechodzi około czterotygodniowy proces dojrzewania od dolnej warstwy naskórka, w której powstaje, do powierzchni skóry, gdzie ostatecznie ulega zrogowaceniu i złuszczeniu, w przypadku łuszczycy proces ten trwa tylko około 4 dni.

Wynik: na powierzchni skóry powstaje rodzaj zatoru niedojrzałych komórek skóry, które zlepiają się ze sobą, tworząc znane plamy łuszczycowe.

Jak dotąd nauka nie była w stanie ostatecznie wyjaśnić tej kwestii. Badacze zakładają obecnie, że jest to wynikiem współdziałania czynników genetycznych i środowiskowych. Wykazano, że dzieci, których co najmniej jedno z rodziców cierpi na łuszczycę, są bardziej narażone na rozwój tej choroby.

Jednocześnie można jednak zidentyfikować szereg czynników środowiskowych i związanych ze stylem życia (zwanych również „wyzwalaczami”), które również zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia łuszczycy. Należą do nich między innymi stres, różne choroby zakaźne, dieta, nikotyna, masa ciała i wiele innych.

W ostatnich latach naukowcy zidentyfikowali kolejny, szczególnie interesujący potencjalny „czynnik”. Taki, o którym w kontekście chorób skóry w ogóle byśmy nie pomyśleli.

Mowa o jelitach, a raczej o ich mikrobiomie. Termin ten odnosi się do ogółu wszystkich żywych organizmów, głównie bakterii, które znajdują się w naszych jelitach.

Wiele badań wykazało związek między występowaniem łuszczycy a zmianami w mikrobiomie jelitowym.

Aby zbadać tę kwestię, amerykański profesor J. U. Scher porównał mikrobiom osób cierpiących na łuszczycę z mikrobiomem zdrowych osób i stwierdził wyraźne różnice: nie tylko „mikrobiom łuszczycowy” był ogólnie znacznie mniej zróżnicowany, ale okazało się również, że brakowało w nim określonych rodzajów bakterii! Wyniki te zostały potwierdzone w kolejnym badaniu przeprowadzonym przez Francisco Codoñera, profesora z Walencji.

Wydaje się więc oczywiste, że istnieje związek między mikrobiomem jelitowym a występowaniem łuszczycy – ale co to oznacza dla osób dotkniętych tą chorobą?

W 2019 roku naukowcy G. Yin i J. F. Li zajęli się tą kwestią: przenieśli mikrobiom zdrowego człowieka do pacjenta, który od dziesięciu lat cierpiał na ciężką łuszczycę. W kolejnych tygodniach badali zarówno objawy łuszczycy na ciele, jak i wpływ tych problemów skórnych na jakość życia pacjenta. Przełomowe odkrycie: już po pięciu tygodniach zarówno widoczne objawy zewnętrzne, jak i jakość życia pacjenta uległy znacznej poprawie!

Ale jak właściwie przenosi się mikrobiom z jednego człowieka na drugiego?

W tym celu naukowcy sięgnęli po metodę, która nie jest bynajmniej wynalazkiem współczesności: przeszczep kału. Już w IV wieku w Chinach lekarze, tacy jak słynny Ge Hong, stosowali przyjmowanie zdrowego mikrobiomu w leczeniu różnych dolegliwości przewodu pokarmowego.

Sposób podawania był jednak raczej nieapetyczny: Ge Hong leczył pacjentów poprzez doustne podawanie ludzkich odchodów! Chociaż w ostatnim tysiącleciu udało się udoskonalić tę metodę – obecnie przeszczep odbywa się albo za pomocą sondy wprowadzanej bezpośrednio do jelita cienkiego, albo poprzez przyjmowanie kapsułek – trudno jednak uznać to za przyjemną metodę leczenia.

Nawet jeśli cierpienie poszczególnych pacjentów jest na tyle duże, że warto rozważyć tę metodę, pojawiają się dwa kolejne problemy: ten przeszczep mikrobioty kałowej jest nie tylko bardzo kosztowny, ale wiąże się również z różnymi zagrożeniami dla zdrowia i dlatego jest stosowany tylko w wyjątkowych przypadkach.

Czy ta droga jest więc ślepą uliczką? A może po prostu metoda jest niewłaściwa, ale podstawowa idea jest słuszna? Czy istnieje możliwość skorzystania z zalet przeszczepu kału bez konieczności poddawania się skomplikowanej, niebezpiecznej i nieapetycznej procedurze?

Obiecującym podejściem, które obecnie cieszy się ogromną popularnością w Internecie, są tak zwane probiotyki, znane również jako preparaty mikrokulturowe.

Preparaty z mikrokultur to preparaty zawierające żywe bakterie. Podstawowa idea jest podobna do przeszczepu kału: bakterie mają osiedlać się w jelitach, wzbogacać tam mikrobiom i wyrównywać ewentualną dysbiozę. W przeciwieństwie do przeszczepu kału, bakterie do tych preparatów są hodowane w zakładach farmaceutycznych – jest to znacznie tańsze, bezpieczniejsze i, co nie mniej ważne, bardziej apetyczne rozwiązanie. Czy to oznacza, że problem został rozwiązany?

Niekoniecznie, ponieważ aby faktycznie naśladować przeszczep kału, preparat musi spełniać szereg określonych kryteriów, które spełnia tylko niewielu producentów, a które dodatkowo znacznie podnoszą koszty produkcji. Rynek jest jednak bardzo nieprzejrzysty i dosłownie zalewany tanimi produktami.

Aby pomóc klientom w podjęciu decyzji o zakupie, wraz z zespołem ekspertów przyjrzeliśmy się bliżej pięciu szczególnie popularnym produktom.