Dieta surowa, dieta “jedz połowę”, dieta uboga w węglowodany, tłuszcze lub cukier - próbowałeś już wszystkiego, ale wskazówka na wadze nie drgnęła ani o trochę nawet po miesiącach, a może nawet latach stosowania obiecujących diet. A już na pewno nie w pożądanym kierunku. Wydaje się, że Internet ma obecnie tylko jedną odpowiedź na ten impas związany z utratą wagi: tak zwany zastrzyk odchudzający.

Obiecuje utratę do 15% początkowej masy ciała w okresie około 20 tygodni - bez głodzenia się! To kuszący pomysł dla wielu weteranów diet, którzy teraz widzą swoją szansę na zrzucenie zbędnych kilogramów. Ale jak właściwie działa to "cudowne lekarstwo" - i czy w ogóle działa?

Tak zwane zastrzyki odchudzające lub dietetyczne są oparte na składniku aktywnym, który wcześniej był stosowany głównie w leczeniu cukrzycy. Naśladuje to hormon GLP-1, który sam w sobie jest raczej mało znany. Spełnia ważne zadanie stymulowania uwalniania insuliny, która jest ograniczona u diabetyków. Jednak oprócz tego kluczowego efektu dla diabetyków, ten aktywny składnik ma dwa dalsze efekty: Po pierwsze, zapewnia, że mózg szybciej sygnalizuje uczucie sytości; w rezultacie mniej się je.

Po drugie, substancja ta spowalnia opróżnianie żołądka, co oznacza, że przedwczesne uczucie sytości trwa jeszcze dłużej; ponadto składniki odżywcze zawarte w żywności dostają się do krwiobiegu z opóźnieniem. Jest to szczególnie istotne w przypadku żywności zawierającej dużo cukru lub glukozy, ponieważ poziom cukru we krwi zwykle gwałtownie wzrasta po ich zjedzeniu, co daje nam krótki zastrzyk energii.

Jednocześnie jednak wysoki poziom cukru we krwi powoduje szybki i silny wyrzut insuliny, która następnie równie szybko go rozkłada. Rezultat: niski poziom energii, często połączony z apetytem na jedzenie.

Sukces tych preparatów w dziedzinie kontroli wagi opiera się właśnie na tej kombinacji: w skrócie, zastrzyk dietetyczny wypełnia nas szybciej, utrzymuje sytość na dłużej i zmniejsza irytujące zachcianki

W rezultacie automatycznie jemy mniej - bez uczucia głodu - a wynikający z tego deficyt kalorii powoduje, że kilogramy spadają. Ta zasada brzmi zbyt idealnie, by mogła być prawdziwa. I po bliższym przyjrzeniu się, niestety tak jest.

Nie ulega wątpliwości, że skuteczność preparatów została udowodniona w różnych badaniach i że uczestnicy badania byli w stanie cieszyć się bardzo znaczną utratą wagi. Jednak, jak to często bywa w życiu, istnieje druga strona medalu.

Zasadniczo zastrzyk odchudzający jest bardzo drogi: w zależności od preparatu, osoby chcące schudnąć muszą liczyć się z średnio 360 zł miesięcznie - a więc prawie 4320 zł rocznie! Kolejnym problemem, który z pewnością będzie przeszkodą dla wielu zainteresowanych, zwłaszcza w obliczu bardzo wysokiej ceny: aby utrzymać osiągniętą wagę, preparat musi być wstrzykiwany na stałe. Badania wykazały, że badani, którzy odstawili lek, odzyskali znaczną część utraconej wagi. Jeśli więc chcesz zachować szczupłą sylwetkę, musisz być przygotowany na stosowanie preparatu do końca życia.

Aby uniknąć tych wysokich kosztów, zainteresowane strony często przenoszą swoje poszukiwania do Internetu i czasami trafiają na podejrzane strony czarnorynkowe za pośrednictwem różnych forów. Problem: ze względu na wysoki popyt, w obiegu znajdują się obecnie podróbki produktu, które mogą mieć niebezpieczne skutki uboczne. Ponadto diabetycy, którzy są uzależnieni od leku, obecnie często stoją przed pustymi półkami i nie wiedzą, jak na czas zdobyć tak ważny dla nich lek.

Osoby, które po prostu chcą pozbyć się kilku zbędnych kilogramów w najprostszy możliwy sposób, powinny również mieć świadomość, że poprzednie badania koncentrowały się wyłącznie na osobach z nadwagą. Zakres, w jakim osoby o normalnej wadze również mogą spodziewać się utraty wagi, nie został jeszcze zbadany. Eksperci zakładają jednak, że przy normalnej wadze można osiągnąć jedynie bardzo ograniczony sukces.

I nawet jeśli zastrzyki odchudzające są często przedstawiane w mediach społecznościowych jako "środek na styl życia", potencjalni użytkownicy nie powinni zapominać, że mimo wszystko są to leki, które zakłócają równowagę hormonalną - i że należy spodziewać się znacznych skutków ubocznych.

A więc - koniec marzeń o łatwej drodze do szczupłej sylwetki? Niekoniecznie, ponieważ naukowcy odkryli teraz kolejny czynnik, który ma znaczący wpływ na to, jak nasz organizm radzi sobie z jedzeniem - i można na to wpływać znacznie łatwiej, taniej, a przede wszystkim bez żadnych znanych skutków ubocznych. Mowa o jelitach i ich mikrobiomie.

Mikrobiom jelitowy odnosi się do ogółu wszystkich żywych organizmów znajdujących się w naszych jelitach. Są to głównie bakterie; zdrowy mikrobiom jelitowy zawiera do 100 różnych szczepów! Należy zauważyć, że aby jelita spełniały swoje funkcje, wymagany jest precyzyjnie zrównoważony poszczególnych szczepów bakterii.

Jeśli jeden szczep jest nadreprezentowany lub jest go zbyt mało, lub jeśli ogólnie nie ma wystarczającej liczby bakterii, mikrobiom staje się niezrównoważony. Taka nierównowaga, znana również jako dysbioza, może mieć różne skutki - nie tylko w oczywistych obszarach, takich jak trawienie, ale także w naszym nastroju, układzie odpornościowym i wielu innych obszarach. Ale co to wszystko ma wspólnego z naszą wagą?

Wygląda na to, że całkiem sporo! Na przykład były badacz z Harvardu, P. J. Turnbaugh, zbadał związek między mikrobiomem a masą ciała w szeroko nagłośnionym badaniu: przyjrzał się bliżej mikrobiomowi grupy bliźniaków, z których jeden miał nadwagę, a drugi był szczupły.

Ujawniło to, że istniały podobieństwa między uczestnikami badania z nadwagą (niespokrewnionymi), które odróżniały ich nawet od ich własnych szczupłych bliźniaków! Uczestnicy z nadwagą mieli znacznie zmniejszoną różnorodność i zmieniony skład bakterii jelitowych. Czy to możliwe, że przyczyna otyłości leży - przynajmniej częściowo - w mikrobiomie jelitowym?

Aby dotrzeć do sedna sprawy, przeprowadził dalsze eksperymenty i był w stanie wykazać między innymi, że mikrobiom myszy, które przeszły redukcję żołądka, również się zmienił. Kiedy następnie wszczepił ten zmieniony mikrobiom myszom, które nie miały zmniejszonego żołądka, nadal straciły one znaczną ilość wagi - co pokazało, że zmieniony świat bakterii faktycznie w znacznym stopniu przyczynił się do utraty wagi badanych myszy

Jak na razie dobrze, ale jak zdobyć mikrobiom innej osoby? Słynny chiński lekarz zadał sobie to pytanie już w IV wieku. Jego rozwiązanie było stosunkowo proste: doustny przeszczep kału. Niestety, procedura ta była co najmniej tak nieapetyczna, jak się wydaje: pacjenci musieli przyjmować doustnie stolec zdrowej osoby. 

Chociaż ta forma terapii nie brzmi szczególnie atrakcyjnie (nawet gdy nadano jej poetycką nazwę "złoty syrop" w XVI wieku), była praktykowana przez długi czas. Nawet dzisiaj zasada przeszczepu stolca jest nadal praktykowana w niektórych przypadkach - ale na szczęście w znacznie mniej nieapetyczny sposób: "obcy" stolec jest obecnie podawany za pomocą kolonoskopii lub kapsułek (do 30 dziennie).

Ponieważ te metody również nie brzmią zbyt kusząco, przeszczep stolca nie jest całkowicie pozbawiony ryzyka, a przede wszystkim wiąże się z wysokimi kosztami, jest to metoda z wyboru tylko w rzadkich przypadkach. Czy istnieje więc jakaś alternatywa?

Właśnie w tym miejscu pojawiają się tak zwane probiotyki. Preparaty te zawierają żywe mikroorganizmy, które mają kolonizować jelita. Dlatego są one również znane jako "preparaty mikrokulturowe". Mają one na celu przywrócenie równowagi lub "uzupełnienie" mikrobiomu w nadziei, że - jak w eksperymentach opisanych powyżej - kilogramy w końcu spadną. Ale czy utrata wagi naprawdę może być tak łatwa?

Brzmi zbyt pięknie, aby mogło być prawdziwe, ale istnieje kilka badań, które potwierdzają tę teorię. Na przykład japoński zespół badawczy odkrył, że preparat zawierający mikrokultury wpływa na wchłanianie tłuszczu w jelicie i promuje wydalanie tłuszczów. Mówiąc prościej: tłuste jedzenie nie trafia w biodra, ale do toalety!

Inne badanie przyniosło podobne wnioski: grupa młodych mężczyzn stosowała dietę o szczególnie wysokiej zawartości tłuszczu przez 4 tygodnie. Jedna część tej grupy była suplementowana preparatem mikrokulturowym, druga część otrzymywała placebo.

Uczestnicy zostali dokładnie przebadani zarówno przed, jak i po okresie testowym. Rejestrowano wagę, wskaźnik BMI i procent tłuszczu w organizmie. Zaskakujący wynik: uczestnicy z grupy placebo przybrali na wadze znacznie więcej niż uczestnicy, którzy otrzymali preparat testowy.

Jednocześnie naukowcy byli w stanie zidentyfikować przyjmowanie antybiotyków jako czynnik ryzyka rozwoju otyłości. Wyjaśnienie naukowców: antybiotyki, które naturalnie nie są w stanie odróżnić "złych" i "dobrych" bakterii, sprzyjają dysbiozie, która z kolei zmienia sposób, w jaki jelito "radzi sobie" z otrzymywanym pokarmem, a tym samym prowadzi do zwiększonego spożycia kalorii.

Jeśli założymy, że mikrobiom jelitowy, który jest ograniczony w swojej różnorodności, może sprzyjać rozwojowi otyłości, preparaty mikrokulturowe z pewnością oferują ogromny potencjał w zakresie kontroli masy ciała. Pojawia się jednak kolejny problem: niesamowita różnorodność produktów dostępnych obecnie na rynku. Jak laik ma oddzielić ziarno od plew?

Nasz zespół ekspertów odpowiedział na to pytanie: Wyjaśniają oni dokładnie, na jakie cechy jakościowe należy zwracać uwagę podczas dokonywania zakupu, a następnie poddają pięć szczególnie popularnych produktów kontroli jakości.